LÝfeyrissjˇ­ir

═ umrŠ­u, ß Al■ingi Ý vikunni, um st÷­u lÝfeyrissjˇ­anna kom fram a­ vi­ stŠ­um nokkurn veginn jafnfŠtis nor­m÷nnum ■egar kŠmi a­ lÝfeyrissjˇ­srÚttindum og vŠrum eitt af 3-4 best st÷ddu rÝkjum heims hva­ lÝfeyrismßl var­a­i. Ůeirra framtÝ­ byggist ß gegnumstreymis kerfi og olÝusjˇ­inum svokalla­a. Okkar kerfi byggist hinsvegar ß upps÷fnunarkerfi. Ůar fyrir utan erum vi­ almannatryggingakerfi­ og sÚreignasparna­inn.

Ůrßtt fyrir verulegt tap (og ßmŠlisvert uppß tŠpa 400 milljar­a jafnvel tŠpa 500) ■ß er sta­a okkar gˇ­ - eignir um 2000 milljar­ar og ßrlegar innborganir Ý kerfi­ til fjßrfestinga um 120 milljar­ar. Til samanbur­ar voru eignirnar nßnast engar upp ˙r 1980 ■egar ver­bˇlga ßttunda ßratugarins haf­i ■urrka­ ut lÝfeyrisinngrei­ur sjˇ­sfÚlaga ß fyrsta ßratug lÝfeyriskerfisins.

Er ■ß ekkert a­? J˙ vissulega en ■a­ ber a­ varast a­ nota tŠkifŠri­ og kollvarpa n˙verandi kerfi. Till÷gur um a­ fŠra allt Ý einn sjˇ­ - jafnvel Ý gegnumstreymiskerfi - undir stjˇrn eins rÝkisforstjˇra - jafnvel Se­labankask˙ffu - hljˇma ekki vel Ý mÝnum eyrum - vi­ ■urfum a­ hafa eggin Ý fleiri k÷rfum - dreifa ßhŠttunni - tryggja fÚlagsleg rÚttindi fˇlks og byggja upp sparna­.

1.- MÝn sko­un er s˙ a­ kerfi­ ■urfi a­ standa ß ■remur fˇtum. ═ fyrstalagi - almannatryggingarkerfi ß vegum rÝkisins sem tekur ß sÝnar hendur ■ß sem ekki geta teki­ ■ßtt Ý atvinnulÝfinu e­a falla ˙t af ■vÝ snemma ß lÝfslei­inni.áŮetta ver­ur grunnsto­ sem ß a­ tryggja vi­unandi framfŠrslu fˇlks.

═ ÷­ru lagi eru almennu og opinberru sjˇ­irnir sem safna lÝfeyrisrÚttindumáfˇlks sem ■ß getur noti­ sÝns eigin upps÷fnunar. HÚr ■arf fyrst og fremst a­ lagfŠra tekjutengingar sem hafa ey­ilagt kerfi­. Einnig er rÚtt a­ minnast ■ess a­áÝ raun hafa sjˇ­irnir einungis safna­ fÚ Ý 30 ßr ■e. frß setningu svokalla­ra Ëlafslagaá- sumir mun skemur ■ar sem ekki er langt sÝ­an a­ inngrei­slur Ý lÝfeyrissjˇ­i var skylda­ur.

═ ■ri­ja lagi sÚreignasparna­ur - ■vÝ ■a­ er nau­synlegt a­ ■jˇ­in gerist "norskari e­a ■řskari" Ý ■eirri merkingu a­ mun betra sÚ a­ eiga fyrir hlutunum en taka ■ß a­ lßni og skuldsetja sig Ý botn.

SÚrstaklega ■arf a­ fara yfir m÷rkin milli almannatryggingakerfisins og almennu/opinberru sjˇ­anna- hva­a rÚttindi hvor tryggir og hvenŠr almennu/opinberru sjˇ­irnir taki vi­.

2.- Anna­ mßl sem ■arf a­ taka ß er stjˇrnun sjˇ­anna og fj÷ldi. Ekkert vit er a­ mÝnu mati a­ hafa einn e­a 2-3. Kannski er nˇg a­ ■eir sÚu 6? 8? 10?- r˙mlega 30 vir­ist ofrausn. Ůeir kostir sem vissulegaáeru a­ hafa atvinnurekendur og verkalř­sforkˇlfa Ý stjˇrnum sjˇ­anna eru a­ mÝnu mati algj÷rlega n˙lla­ir ˙t af lř­rŠ­ishallanum sem fylgir ■vÝ a­ fÚlagsmenn kjˇsi ekki sÝna stjˇrnendur - einnig er ßbyrg­ vafas÷m. ═ ■vÝ sambandi er rÚtt a­ benda ß a­ ■ˇtt engin rekstrarlegur munur hafi veri­ ß sjˇ­um sem kosnir voru af sjˇ­sfÚl÷gum (jafnmiki­ tap ef ekki meira)áog hinum er rÚtt a­ minnast ■eirrar sta­reyndar a­ hjß ■eim fÚl÷gum (eins og verkfrŠ­ingalÝfeyrissj.) hafa allir axla­ ßbyrg­ og nřjir a­ilarákomu strax Ýástjˇrn. Einnig er veruleg ßhŠtta fˇlgin Ý sam■j÷ppun valds ef fßir (jafnvel enn verra ef sjˇ­um fŠkkar) atvinnurekendur og verkalř­sforkˇlfar sitja bŠ­i a­ stjˇrnum stŠrstu fyrirtŠkja, samtaka atvinnulÝfs og laun■ega ßsamt ■vÝ a­ sitja a­ 2000 milljar­a sjˇ­i landsmanna.

Ůess vegna tel Úg rÚtt a­ sjˇ­unum fŠkki og ■eim ver­i kosin stjˇrn af sjˇ­sfÚl÷gum ( hŠgt vŠri a­ kjˇsa ■ess vegna reynda rekstrarmenn og stjˇrnendur en ■eir vŠru kosnir af sjˇ­sfÚl÷gum).

3.- Ůri­ja atri­i­ er fjßrfestingastefna sjˇ­anna - hana ■arf a­ skerpa - minnka ßhŠttu - evt lŠkka ßv÷xtunarkr÷fu ˙r 3.5% sem vir­ist hafa ßhŠttusŠkni Ý f÷r me­ sÚr - ogáer erfitt a­ nß ßratugum saman - einnig er ljˇst a­ verulegum hluta ■eirra ßrlegu 120 milljar­a ■arf a­ fjßrfesta fyrir erlendis til a­ koma Ý veg fyriráeftirspurnarbˇlu og ofhitnun hagkerfisins innanlands. Ůß mß einnig sko­a -(sÚrstaklega ■essi misserin) fjßrfestingar Ý innvi­um Ýslensks samfÚlags (sem skila ar­i) t.d hlut Ý orkufyrirtŠkjum m.a. Landsvirkjun - n˙ ■egar eru lÝfeyrissjˇ­irnir a­ kaupa hluti Ý HS-orku - einnig verkefnafjßrm÷gnun Ý orkugeiranum, samg÷ngum ofl. EN ŮESSA HLUTI ŮARF Ađ SKOđA VEL ┴đUR EN STOKKIđ ER AF STAđ.

4.- Fjˇr­a sko­unarmßli­ er sÝ­an klßrlega a­ rannsaka til fullnustu lÝfeyrissjˇ­ina. Al■ingi sam■ykkti 63-0 till÷gu ■ingmannanefndarinnar ß a­ rannsaka beri lÝfeyrissjˇ­ina. Innan forsŠtisnefndar Al■ingis hefur mßli­ veri­ til me­fer­a sÝ­ustu vikur. M.a. hefur ■a­ veri­ rŠtt me­ hva­ hŠtti ■a­ vŠri best- ßkve­i­ var a­ bÝ­a eftir ni­urst÷­u ■eirrar nefndar sem lÝfeyrissjˇ­irniur sjßlfir settu ß laggirnar. N˙ liggur s˙ ni­ursta­a fyrir og mun nřtast ■eirri rannsˇkn sem Al■ingi mun setja af sta­. S˙ tillagaáhefur komi­ fram a­ skipa eins manns rannsˇknanefnd sem hafi allar fullnŠgjandi heimildir til a­ kalla menn fyriráog fß allar upplřsingar og nřta ■annig bŠ­i ■ß vinnu sem Rannsˇknanefnd Al■ingis sem og rannsˇkn lÝfeyrissjˇ­anna hafa skila­ - sjßlfum finnst mÚr ■a­ skynsamleg lei­. Ůß hafa nokkrir ■ingmenn ■ar ß me­al Eyglˇ Har­ardˇttir sem fyrsti flutningsma­ur og Birkir Jˇn Jˇnsson, Siv Fri­leifsdˇttirog VigdÝs Hauksdˇttir ßsamt fleirum flutt till÷gu um skipan rannsˇknarnefndar. A­alatri­i­ og ■a­ mikilvŠgasta er a­ slÝk rannsˇkn fari framáog hafi allar heimildir ß hreinu.

En mikilvŠgast af ÷llu er a­ ganga n˙ ekki eins og fÝlar Ý glerb˙­ og r˙sta ÷llu ■vÝ sem vi­ eigum. Sko­um misst÷kin, lŠrum og lei­rÚttum og h÷ldum svo ßfram ß -ávonandi - betri braut.á


mbl.is Norskur efnahagur gˇ­ur
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband